Hasta bilgilendirme yazıları

El bileğimiz önkol kemikleri (Radius ve ulna) ile önündeki 8 adet küçük kemikle oluşan bir eklemdir. Sık gördüğümüz el bilek kırıkları denince ilk akla gelen Radius kemiğinin alt ucunda görülen kırıklardır (Radius distal kırıkları).

Önkol kemiklerimiz "radius" ve "ulna" olarak adlandırılır. Radius kemiği başparmak tarafında, ulna kemiği ise serçe parmak tarafındadır. Burada en sık görülen Radius alt ucunun kırıklarıdır.

Kırığın parçalı olup olmaması, açık/kapalı kırık olup olmaması, hastanın yaşı, beklentisi, mesleği tedavi seçiminde çok önemlidir. İleri yaş genelde bayan hastalarda olur çünkü kemik erimesine (osteoporoza) bağlı kemikler yumuşamıştır basit bir düşme ile kırılır. Düşerken sıklıkla el açık şekilde avuç içerisine düşme şeklinde olur. El bilek şişer ve çok ağrılıdır. Hemen bir karton veya tahta parçası arasına alınmalı, havlu üzerinden buz uygulamalı. Akabinde en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Bu kırıkların %80'i dışarıdan uygulanan kuvvetler ile kapalı yöntemlerle kırık uçları yerleştirilmeye çalışarak alçı ile tedavi edilir.

Ameliyat gerektiren el bilek kırıkları; eklem içerisine uzanan 1 mm'den fazla basamaklanma olan, genç veya aktif hastalar için gereklidir. Güncel tedavisinde; kırığın açılarak görerek elle kırık uçları yerine tam olarak yerleştirilmesi ve ardından plak-vida sistemleri tutturulması esastır. Bu sistem çok sıkı tespit yaptığı için kırık kaynamadan hemen 1 gün sonra bile el bilek hareketleri başlanabilir.

Ben de kendi pratiğimde el bilek kırığı ameliyatlarında sıklıkla plak-vida sistemleri ile tedaviyi tercih ediyorum. Sonuçları oldukça yüz güldürücüdür.

Modern tıbbın en heyecan verici gelişmelerinden biridir. Kök hücreler birçok hastalığın tedavisinde rejeneratif tıp (yenileme, canlandırma) adı altında uygulanmaktadır.

Ortopedide en sık kullanım alanı diz ekleminin kireçlenmesidir (Diz Osteoartriti). Kök hücreler kandan, kemik iliğinden ve adipoz (yağ) dokudan elde edilebilir. Bunlardan yağ dokusundan elde etmek hem daha kolay ve daha az invazif ve daha verimli olduğu için ben kendi klinik uygulamalarımda yağ dokusu tercih etmekteyim.

Bu tedaviyi diz kireçlenmesinin erken evre dediğimiz grade 1 ve 2 aşamalarında uygulamak yerinde olacaktır. Ana amaç; yıpranmaya başlayan kıkırdak dokusunun yeni kıkırdak dokusu oluşturmasını teşvik etmek ve ileriye dönük protez gibi cerrahi tedavilerden kurtarmaktır.

Hastalar ameliyat sonrası aynı gün akşam veya ertesi gün taburcu edilir. Tam iyilik hali aktif spor ve ağrısız yaşama dönüş 4. ay civarı beklenir.

El parmaklarının özellikle sabah uyandığımızda aniden kilitlenmesi, kasılması ve ağrılı olması ile karakterize bir hastalıktır. Daha çok 40-60 yaşlar arasında ve kadınlarda görülür.

Hastalığın anatomisini incelersek parmaklarımızı hareket ettiren tendonların belirli bir düzlemde hareket etmesini sağlayan boğumlarda adeta tünel gibi işlev gören Pulley (makara) sistemleri vardır. Bu hastalıkta aşırı kullanıma bağlı A1 PULLEY dediğimiz parmak kökündeki makara sistemi çok kalınlaşır ve içerisinden geçen tendonu adeta boğar ve kilitler.

İlk tedavide parmaklarla sık yapılan işlere ara verilmeli. Enjeksiyonlarda erken aşamalarda dahi iyileşme olasılığı %70'lerde olduğu bilinmelidir.

Cerrahi tedavisi oldukça basit, güvenli ve hızlı bir yöntemdir. İşlem lokal anestezi ile yapılır, yaklaşık 10 dk. sürer ve ameliyat sonrası hemen parmak hareketi başlanır.

Menisküsler diz ekleminin iç ve dış kısmında olmak üzere 2 adet lastik kıvamında yarımay (C şeklinde) şeklinde iki kemik arasında duran dokulardır. Asıl görevi diz ekleminin kıkırdağını korumak, kıkırdak dokusunun beslenmesi ve dizin stabilitesine katkı sağlamaktır.

Menisküs yırtıkları sıklıkla dizin aşırı yük altında ani dönme hareketi ile oluşur. Yaş ilerledikçe dokulardaki su miktarı azalması ile dejenerasyon başlar ve çok küçük zorlanmalarla bile kolaylıkla yırtıklar gelişebilir.

Tanı koymak kolaydır. Çekilen MR ile konulur. Ama ortopedi doktorunun yalnızca MR'ı değerlendirmesi doğru değil, hastaya detaylı menisküs testlerini uygulayarak tanıyı kesinleştirmesi gerekir.

Menisküs yırtıkları günümüzde artroskopik (kapalı ameliyat) olarak başarılı bir şekilde tedavi edilmektedir. Genç aktif hastalarda menisküs yırtığı taze ise artroskopik olarak dikilerek onarılmalıdır.

Kalça eklemi; femur başı (top) ve asetabulum (yuva) denen kemiklerden oluşur. Bu şekilde femur (uyluk kemiği) üst ucu ve bu çevrenin kırıklarına genel olarak kalça kırığı denir.

Yaş ilerledikçe osteoporoza (kemik erimesi) bağlı femur başı ve çevresindeki süngerimsi kemiğin içi boşalır ve kırılgan hale gelir. Bu yüzden kalça kırıkları sıklıkla yaşlı ve kadın hastalarda görülür.

Mümkün olan en kısa sürede ameliyat edilmelidir. Kalça kırığı olan hastanın hareketsiz kaldığı her an emboli, yatak yarası, akciğer ve idrar yolu enfeksiyonu riski artar.

Hasta ameliyatın ilk günü yatak içinde hareketlere başlanıp mobilize edilmeye başlanır. Hastanın ilk 1 ay içerisinde yürümeyi sağlaması hayati önem taşır.

Ayak başparmağının diğer parmaklara doğru yönelmesi ve dönmesidir. Bu yönelme sonucu ayak başparmağının iç yanında ağrılı bir kemik çıkıntısı (bunion) oluşur. Sıklıkla iki taraflıdır.

Bilinen en sık sebebi yanlış ayakkabı giyilmesidir. Sivri burunlu, dar kalıplı ve yüksek topuklu ayakkabıların giyilmesidir. Bu yüzden uzun yıllar bu tarz ayakkabı giyen bayanlarda 40'lı yaşlarda sık görülür.

Ağrılı ve ayakkabı modifikasyonu ile ağrısı geçmeyen ve belirgin halluks valgusu olan hastanın kalıcı, kesin ve tek çözümü ameliyattır. Parmak arası makaralar, gece atelleri, tabanlıklar deformiteyi asla düzeltemez.

Ameliyat sonrası hastanede yalnızca 1 gün kalınır. Tam iyileşme dönemi 2 ila 4 ay arasındadır.

Günümüzde artroskopik yöntemler ortopedide eklem içi sorunların tanı ve tedavisinde en sık uygulanan cerrahi prosedürdür. Bu yöntem ile ameliyat kapalı olarak tamamlanır ve böylece açık cerrahiye göre hızlı bir iyileşme sağlanır.

En yaygın yapılan kapalı omuz ameliyatları: Rotator manşet yırtıkları, kemik çıkıntılarını traşlama, labrum yırtıkları tamiri, bağ tamiri, tekrarlayan omuz çıkıkları tamiri.

Genellikle bir gece hastanede yatmak gerekir. Başarılı bir ameliyat başarılı bir rehabilitasyona bağlıdır.

Kalça kireçlenmesi (koksartroz) kalça ağrısının en sık sebebidir. Daha çok orta ve ileri yaşlarda olur. İlerlediğinde hasta 300 metre yol yürüyemez, ağrı dinlenmekle de geçmez.

Hastaya kalça protezi ameliyatı önerilmesi için şu maddelerin en az 2'si olmalıdır: 300 metre ağrısız yürüyememe, istirahatte ağrı, her gün ağrı kesici alma zorunluluğu, günlük aktivitelerde kısıtlılık.

Total kalça protezleri günümüzde aşınma oranları en az olan seramik-seramik yüzeyler tercih edilmelidir. 55 yaş sonrası yapılan protezler uygun teknikle ömür boyu kullanılabilmektedir.

Hasta ameliyattan 24 saat sonra yürüteç yardımı ile yürütülür. Taburculuk genellikle ameliyat sonrası 2. günde olmaktadır.

PRP (Platelet Rich Plasma) doğal tedavi yöntemlerinden biridir. Eklem, kas ve tendon sorunlarının ameliyatsız tedavisi için kullanılan doğal ve biyolojik bir yöntemdir.

Hastadan alınan kan santrifüj edilerek trombositten zengin plazma elde edilir ve hasarlı bölgeye enjekte edilir. PRP sadece bir ağrı kesici tedavi olmayıp, iyileştirici bir yöntemdir. Yararı 4-6 hafta içinde görülür.

PRP tedavisinin uygulandığı alanlar: spor yaralanmaları, eklem kireçlenmeleri, tendon hasarları (tenisçi dirseği, golfçu dirseği, omuz kas sıkışması) ve topuk dikeni.

Donuk omuz tanısı adı üzerinde omuz ekleminin donuklaşması yani sertleşmesi ve hareket kaybı olmasıdır. Hastalığın ana kaynağı ağrıdır ve hastanın omuz eklemini sakınarak sertleşmesi ile gelişir.

Kadınlarda daha çok görülür. Risk faktörleri: ameliyat/kırık sonrası uzun süre hareketsizlik, diyabet, tiroid hastalıkları, kalp damar hastalıkları, Parkinson hastalığı.

Kendi haline bırakıldığında 2 yıl gibi uzun bir süreçte iyileşebilir ancak hareket kısıtlılığı tamamen ortadan kalkmayabilir. Kapalı manipülasyon birçok dirençli vakada çok iyi sonuç veren bir yöntemdir.

Median sinir el bileğinden ele doğru ilerlerken "karpal tünel" adı verilen bir aralıktan geçer ve sıkışma bu tünel içinde olur. Sıklıkla elleriyle tekrarlayan işler çok yapan kişilerde görülür.

Özellikle geceleri elleriniz ağrıyor, uyuşuyorsa karpal tünel sendromu olabilirsiniz. En sık 40-70 yaşları arasındaki kadınlarda görülür ve genellikle çift taraflıdır.

Tedavisi cerrahi olarak median sinirin gevşetilmesidir. Ameliyat yaklaşık 1.5-2 cm'lik bir kesi ile yapılır ve genel anestezi gerektirmez. Ameliyattan hemen sonra hastaların tümünde belirtilerin tümü ya da çoğu hemen geçer.