Pelvis (leğen kemiği), omurganın alt ucundaki sakrum ile iki kalça kemiğinin (ilium, iskium ve pubis) birleşmesinden oluşan halka şeklinde bir yapıdır. İçinden büyük damarlar, sinirler, mesane ve bağırsak gibi hayati organlar geçer. Bu yüzden pelvis kırığı çoğu zaman tek başına bir kemik sorunu değildir.
Pelvis kırıklarını iki ayrı grupta değerlendiririm. Birincisi yüksek enerjili yaralanmalardır: trafik kazası, yüksekten düşme gibi. Genç hastalarda görülür, halkayı birden çok yerinden kırarak ciddi kanamalara ve organ yaralanmalarına yol açabilir; acil müdahale gerektirir. İkincisi, ileri yaşta kemik erimesi (osteoporoz) olan hastalarda basit bir düşmeyle, hatta küvetten çıkarken bile oluşan düşük enerjili kırıklardır. Bunlar genellikle daha basit ve stabildir.
Tedaviyi belirleyen en önemli ayrım, kırığın stabil olup olmadığıdır. Stabil kırıkta halka tek bir yerden kırılır ve kemik uçları yerinde durur. Stabil olmayan kırıkta halka iki ya da daha fazla yerden kırılır, kemikler kayar. İkinci durum çok daha ciddidir.
Pelvis kırığı neredeyse her zaman ağrılıdır; kalçayı oynatmak ve ayağa kalkmak ağrıyı artırır. Tanıda önce röntgen çekeriz, ardından kırığın tam şeklini görmek ve gerekirse ameliyatı planlamak için bilgisayarlı tomografiye (BT) başvururuz.
Stabil kırıkların büyük kısmı ameliyatsız iyileşir; koltuk değneği veya yürüteçle yükü sınırlar, ağrıyı kontrol eder ve pıhtı önleyici tedaviyle hastayı takip ederiz. Stabil olmayan kırıklarda cerrahi gerekir. Önce varsa kanama durdurulur; ardından halka dıştan çubuklarla (eksternal fiksatör) ya da içeriden plak ve vidalarla sabitlenir.
İyileşme süresi kırığın ağırlığına göre değişir. Koltuk değneği dönemi çoğunlukla 6-8 hafta sürer, tam yük verme genellikle 3. ayda mümkün olur; çevredeki kasların eski gücüne kavuşması bir yılı bulabilir. Özellikle yüksek enerjili pelvis kırıklarında zamanında ve doğru cerrahiye çok önem veririm, çünkü erken ve düzgün tedavi hastanın uzun vadeli yürüme ve oturma konforunu doğrudan belirler.