Omuz eklemi vücudun en hareketli eklemidir — kolu her yöne serbestçe hareket ettirebilmemiz bu eklemin tasarımı sayesindedir. Ancak bu hareket özgürlüğünün bedeli stabilite kaybıdır. Omuz eklemi, golf topunun bir tee üzerinde durmasına benzer: kemik yapı sığ olduğu için stabilite büyük ölçüde labrum (eklem dudağı), kapsül ve bağlara bağlıdır. İlk çıkık bu yapıları hasar gördüğünde tekrarlayan çıkıkların kapısı aralanır.
Bankart lezyonu, omuz ekleminin ön-alt kısmındaki labrumun (eklem dudağı) glenoid kemikten kopmasıdır ve travmatik omuz çıkığı sonrası en sık görülen yapısal hasardır. Labrum, eklem yuvasını yüzde elliye kadar derinleştirerek stabiliteye katkı sağlar. Bu yapı koptuğunda eklem yuvası sığlaşır ve omuz başı çok daha kolay öne kayar. İlk çıkıkta MR ile Bankart lezyonu saptanma oranı yüzde seksenin üzerindedir.
Tekrarlama riski hastanın yaşı ile doğrudan ilişkilidir. Yirmi yaş altında ilk çıkığı yaşayan hastaların yüzde yetmiş ila doksanında tekrarlayan çıkık gelişirken, kırk yaş üstünde bu oran yüzde onun altına düşer. Genç sporcularda tekrarlama riskinin bu kadar yüksek olmasının sebebi hem aktivite düzeyinin yüksekliği hem de yumuşak dokuların elastik yapısı nedeniyle skar dokusuyla kendiliğinden stabil iyileşmenin güç olmasıdır.
Her tekrarlayan çıkık ekleme ek hasar verir. Glenoid (eklem yuvası) ve humerus başı (omuz başı) kemiklerinde aşınma ve kemik kaybı gelişir. Hill-Sachs lezyonu denilen humerus başı arka-üst kısmındaki çökme defekti, her çıkıkta derinleşir. Kemik kaybı belirli bir eşiği geçtiğinde sadece yumuşak doku onarımı yetmez ve kemik greftleme prosedürleri gerekir. Bu nedenle tekrarlayan çıkığı olan hastalarda cerrahiyi ertelemek genellikle dezavantajdır.
Artroskopik Bankart onarımı, tekrarlayan omuz çıkığının standart cerrahi tedavisidir. Üç veya dört küçük kesi ile kamera ve özel dikme aletleri eklem içine yerleştirilir. Kopmuş labrum, sütür ankorlar (kemik içine vidalanan mini düğmeler) yardımıyla glenoid kemiğe yeniden tutturulur ve gevşemiş kapsül gerilerek dikilir. Ameliyat genellikle bir ila bir buçuk saat sürer ve hasta aynı gün taburcu edilebilir.
Glenoid kemik kaybı yüzde yirmi beşin üzerindeyse artroskopik Bankart onarımının başarısızlık oranı artar. Bu durumda Latarjet prosedürü tercih edilir. Latarjet ameliyatında korakoid çıkıntıdan alınan bir kemik bloğu glenoid ön yüzüne vidalanarak kemik kaybı telafi edilir ve tendon transferi ile ek dinamik stabilite sağlanır. BT ile kemik kaybı oranı hesaplanarak prosedür seçimi yapılır.
Ameliyat sonrası kol dört ila altı hafta askıda tutulur. İlk altı haftada pasif hareket egzersizleri ile eklem sertliği önlenir. Altıncı haftadan itibaren aktif hareketlere, üçüncü aydan itibaren güçlendirme egzersizlerine geçilir. Temas sporlarına dönüş genellikle altıncı ayda değerlendirilir. Artroskopik Bankart onarımı sonrası tekrarlama oranı yüzde beş ila on arasındadır; spora dönüş oranı yüzde doksanın üzerindedir.
Omuz çıkığı yaşadıktan sonra ne yapmalısınız? İlk çıkık yerine oturtulduktan sonra mutlaka omuz MR çektirerek labrum ve kemik hasarını değerlendirin. Genç ve aktif bir hastaysanız ilk çıkıktan sonra bile cerrahi tedaviyi ciddi olarak düşünmelisiniz — her tekrar eden çıkık ameliyatı daha zor ve sonucu daha az öngörülebilir hale getirir.